حسين قلى خان نظام السلطنه مافى
73
خاطرات و اسناد حسين قلى خان نظام السلطنه مافي ( فارسى )
و پر شده بود . بعد از طرف بالا هم چهارپنج چاه بالاتر را تفنگچى و سوار گذاشته و احتياطا بالاتر از جائى كه قراول و تفنگچى داشتند ، مقنى فرستاده بود . مقنى خبر داده بعد كه به چاه فرو رفته بودند ، زيادى آب ، راه پائين و بالاى آنها را سد كرده بود . روز يازدهم صبر كرده بودند و روز دوازدهم چاه انباشته را رخنه كرده بودند و روز سيزدهم كه آب خاكهاى چاه انباشته را شسته بود ، نعش قربان بدست آمد . اين خبر كه به تهران رسيد ، شاه خيلى خوشوقت شد و يك سردارى تنپوش براى محمد حسن خان خلعت مرحمت كرد . استعفاى حسين قلى خان از حكومت يزد كسانى كه در باطن طالب حكومت يزد بودند ، بهواسطهء رفع اين مخل و مانع ، مستعد و منتظر فرصت شده بودند . علاء الدوله هم بهواسطهء خصوصيت من با معتمد الملك و امين الملك ، كمال عداوت را با من داشت . من هم بهواسطهء آن نوشتجات يزد از خسارت باد و غيره ، در كمال سختى براى استعفا ايستادم . هرقدر ميرزا عباس خان معاون الملك و مرحوم مستوفى الممالك اصرار كردند كه ، استعفا نكن و ما خبر داريم كه علاء الدوله بهواسطهء خصوصيت و رابطهء تو با وزير رسائل و معتمد الملك عداوت دارد و مترصد اين است كه گيلان و يزد را به ادارهء خودش قبول كند و محمود خان ناصر الملك را به رشت و محمد خان پسر قاسم خان والى را به ملاحظهء سابقهء حكومتى كه داشتهاند به يزد بفرستد ، من بنا به نوشتجات يزد و خسارت باد به قنوات و زراعت ، استعفاى صريح نوشتم و جدا ايستادم تا قبول شد . علاء الدوله استدعاى خود را به عرض رسانيد ؛ بنا به ميلى كه شاه به اين دو نفر داشت ، پذيرفت و همان روز عصر خلعت هردو را دادند . من هم قاصدى به يزد فرستادم كه محمد حسن خان تهيهء حركت خود و عيال را ديده روانه شود . در باب چهار هزار تومان باقى محلى حكم شد ، محمد صادق خالوى انيس الدوله مأمور وصول شود و برود ، حكومت هم تقويت در وصول كند . معتمد الملك و حكومت فارس 1292 قمرى ده روز از اين مقدمه گذشت ؛ بناى معزولى حسام السلطنه از حكومت فارس شد . سپهسالار به توسط امين الملك وزير رسائل ، حكومت فارس را براى معتمد الملك استدعا كرد . - مناسبات اين فقرات در ذيل كار شاهزادگان و معتمد الدوله با سپهسالار اعظم ، مفصلا نوشته مىشود . - بعد از اينكه حكومت فارس دربارهء معتمد الملك « 14 » مقبول افتاد ،
--> ( 14 ) - مقصود ميرزا يحيى خان معتمد الملك برادر ميرزا حسين خان سپهسالار است ( بعدها مشير الدوله ) .